İş Kazası Sonrası Süreç Yönetimi

İş Kazası Sonrası Süreç Yönetimi

Çalışmayı durdurun !

İş kazası meydana geldiği anlar incelendiğinde, diğer çalışanların istemsiz olarak kaza alanına veya kazadan bağımsız çok farklı alanlara yöneldiğini göstermiştir. İnsan psikolojisi, kaza gibi olumsuz bir olayda o an yaptığı iş haricinde bir işe yönelmektedir.

Bir çok kazada, çalışanlar kaza geçiren arkadaşlarının yanına koşup yardım etmek veya durumunu görmek isterler. Ortamdaki telaş, üzüntü ve panik hali ile çalışma ortamı veya makineler nedeniyle oluşan diğer riskler göz ardı edilebilir ve yeni kazalara yol açabilir.

Bu nedenle, bir kaza sırasında ilk yapılması gereken şey işyerinde veya ilgili bölümdeki tüm çalışmanın, araç trafiğinin ve makinelerin durdurulmasıdır.

Kaza geçiren kişilerin durumlarını kontrol edin !

Kazada yaralanan kişinin sağlık durumunu belirlemek çok önemlidir. Meydana gelen kazada birden fazla sayıda kişi yaralanmış da olabilir. Böyle bir durumda kaza geçiren kişilerden durumu en ciddi olana öncelikli olarak ilkyardım uygulanmalıdır. Ayrıca 112 acil yardım arandığında tüm kaza geçiren kişilerin durumunu net olarak belirtebilmek önemlidir.

Durumu daha normal ve hayati tehlikesi olmayan kişileri sakinleştirmek ve telkin etmek gereklidir.

Çevre güvenliği oluşturun

Kazanın meydana geldiği alanda, ilkyardım yapmayı engelleyecek veya diğer kişilerin de zarar görmesine neden olabilecek malzemeler veya durumlar olabilir. Alev kaynakları, yanıcı ve yakıcı malzemeler, kesici aletler, patlama tehlikesi olan basınçlı aletler, kırık cam veya ekipman parçaları olay yerinde bulunabilecek başlıca tehlike kaynaklarıdır. Bunların ortamdan uzaklaştırılması, yeni kazalara yol açmamak açısından önemlidir.

Çevre güvenliği sağlarken, iş kazası ile ilgili delil olabilecek malzeme veya bilgilerin zarar görmemesine dikkat edilmelidir. Mümkünse fotoğraf veya video çekilmeli ve malzemeler daha sonra ortamdan uzaklaştırılmalıdır. Bu sayede kazanın oluş şekli ve alınması gereken önlemler hakkında bilgi sahibi olunabilir. Ayrıca adli bir vaka oluşması durumunda delil olarak da kullanılabilir.

112 Acil’i arayın !

Kaza geçiren kişilere acil ilkyardım uygulanması çok önemlidir. Yardım uygularken doğru ve etkili şekilde davranmak, eğer ilkyardım konusunda bilgili kimse yoksa hiç yardım uygulamamak daha doğrudur. Kaza geçiren kişilere ilkyardım uygularken aynı zamanda 112 Acil’e de haber verilmelidir.

Kazalarda 112 Acil’i aramak, kaza yerini ve durumu net şekilde anlatmak ve onlardan gelen talimatlar doğrultusunda hareket etmek, kaza geçiren kişilerin sağlığı açısından çok önemlidir.

Unutmayın ki kazalar sonucu hayatını kaybeden kişilerin yaklaşık % 40’ı hatalı ilkyardım uygulaması veya hiç uygulanmaması nedeniyle hayatını kaybetmiştir.

Kaza sonrasında bilgi toplayın

İş kazalarında, kazanın sebeplerini ortaya çıkarmak o kazaya engel olmasa bile daha sonra meydana gelebilecek kazaları önleme konusunda alınacak önlemlere dair bizlere ışık tutacaktır. Ayrıca olayda ölüm veya kalıcı sakatlık durumu oluştuysa adli vaka haline döneceğinden bu sebepler delil olarak da kullanılabilir.

Kaza ile ilgili:

  • - Öncelikle kaza olan bölgenin fotoğrafları çekilmeli,
  • - Varsa makina-ekipman parçaları toplanmalıdır.
  • - Kazaya şahit olan kişilerin ifadeleri not edilmelidir.
  • - İşyerine ait kamera sistemi varsa bir kopyası alınmalı ve ayrı bir ortamda saklanmalıdır.
SGK İş Kazası Bildirimi

İşveren, iş kazasından sonraki 3 iş günü içinde bu kazayı SGK’ya bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda belirtilmiştir.

İş kazası ve meslek hastalıklarının kayıt ve bildirimi
MADDE 14 – (2) İşveren, aşağıdaki hallerde belirtilen sürede Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunur:
a) İş kazalarını kazadan sonraki üç iş günü içinde.

İş kazası ile ilgili hastane tarafından yapılan iş kazası bildirimi aynı zamanda işyeri e-bildirge sisteminde de eş zamanlı olarak görülebilir. Ancak hastanenin 10 iş günü içinde bildirme yükümlülüğü nedeniyle iş kazası bildirimi yapmak için hastane bildirimi beklenmemelidir. İşyeri, 3 iş günü içinde iş kazası bildirimi yapmadığı takdirde idari para cezası ile karşılaşacaktır.

SGK İş Kazası Bildirimi

Yapılacak bildirimler elektronik ortamda yapılabilir. Elektronik ortamda yapılan bildirimler haricinde ek bir yazılı bildirime gerek yoktur.

İş kazası bildirimlerinde sadece iş göremezlik raporu alınan kazaların bildirimi yapılacağı anlamı çıkmamalıdır. İşyerinde veya iş sırasında yaşanan her türlü olumsuz olay sağlık raporu olsun veya olmasın iş kazası olarak SGK’ya bildirilmelidir.

İŞ KAZASI KAYITLARI TUTULMALIDIR

İş kazaları sonrasında işveren kazaların nedenlerini araştırmak ve diğer kazalar için önlem almak amacıyla iş kazası kayıtları oluşturmalı ve saklamalıdır.

Bu durum 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda belirtilmiştir.

İş kazası ve meslek hastalıklarının kayıt ve bildirimi

MADDE 14 – (1) İşveren;
a) Bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutar, gerekli incelemeleri yaparak bunlar ile ilgili raporları düzenler

İşverenlerin iş kazası kayıtlarını nasıl tutacağına dair belirlenmiş kurallar yoktur ancak bu konuda SGK kaza bildirim sistemi referans alınabilir.

Kaza kayıtları, kazanın oluş şekli ile ilgili detaylı bilgi, kroki, fotoğraf ve görgü şahitlerinin ifadelerini içermelidir.

İş kazası kayıtlarını saklamak, ilerleyen yıllarda açılabilecek davalar için büyük önem taşıyabilir zira kaza hakkında bilgi sahibi kişiler dava sırasında işyerinde çalışmıyor olabilir, kazanın detayları bilinmeyebilir.

KAYITLAR NASIL TUTULMALI Kaza geçiren personel / kişi hakkında bilgiler

Kaza geçiren kişi hakkında kişisel bilgiler mutlaka kayıt altına alınmalıdır. Kaza geçiren kişi personel olmayıp ziyaretçi veya tedarikçi-taşeron çalışanı da olabilir. Bu tür kaza ve olayların da kayıtları tutulmalıdır.

Kaza / olay kategorisi

Kaza ve olayları sonuçlarına göre kategorilere ayırmak, analiz ederken kolaylık sağlayacaktır. Örneğin olayları ; olay, maddi zararlı olay, kayıp zamansız kaza, kayıp zamanlı kaza ve ölüm gibi kategorilere ayırabilirsiniz.

Kaza / olay tipi

Kazaların tiplerini kategorilere ayırmak hangi tip kazaların daha çok olduğunu ve öncelikli önlemin ne tür olaylar için alınması gerektiğini daha kolay tespit etmenizi sağlar. Düşme, kesilme, trafik kazası, kişisel sağlık sorunu, darp-kavga, zehirlenme, köpek ısırması vb. kaza tipleri düşünülebilir.

Kaza / olayın meydana geldiği sırada yapılan iş

Kaza veya olayın, hangi işi yaparken meydana geldiği bilgisi bize hangi işlerin daha riskli olduğunu gösterecektir. Bu bölümde çalıştığınız iş yerinde yapılan tüm işleri kategori haline getirebilirsiniz.

KAYITLAR NASIL TUTULMALI

Yaralanan bölüm
Kaza sonucunda hangi vücut bölümlerinin yaralandığı bilgisini kayıt altına alabilirsiniz.
Kaza / olay sebepleri
Kazaya sebep olan faktörleri belirlemeniz ve kayıt altına almanız, kaza sebepleri analizinde size faydalı olacaktır. Bu bilgiyi kaza tamamen incelendikten sonra karar verip kayıt altına almalısınız.
Kaza açıklaması, görgü şahitleri vb.
Kazanın ayrıntılı açıklaması ve varsa şahitlerin ifadelerine yer verilmelidir.
Kaza sonrası alınan rapor süresi
İş kazası kayıtlarının en önemli bölümü bu bölüm olup, raporlar devam ettikçe güncellenmesini sağlamalısınız.
Fotoğraf, kroki gibi kayıtlar
Fotoğraf, kroki, kamera kayıtları gibi görsel kayıtlar da varsa saklanmalıdır.
Tüm bu kayıtları tuttuktan sonra, aylık ve yıllık olarak yaptığınız analizler sonucunda “metal kesme işi yaparken en çok ayağa parça düşmesi tipi kazalar olmakta ve en çok ayak bölgesi yaralanmaktadır” benzeri sonuçlar elde edebilirsiniz.

İŞ KAZASI SONRASI ARAŞTIRMA VE ÖNLEME ÇALIŞMALARI

İş Kazası Hakkında Bilgi Toplanması

Bir iş kazası araştırma raporu düzenleyebilmek için öncelikle kaza hakkında her türlü detayı ve bilgiyi edinmelisiniz.

Örneğin;

  • ⇒ Tarih, saat ve kaza yeri.
  • ⇒ Kazadan etkilenen kişilerin isimleri, görevleri ve çalışma alanları.
  • ⇒ Görgü şahitlerinin isimleri.
  • ⇒ Kazaya yol açan olay veya durumlar.
  • ⇒ Kaza anında kaza geçiren çalışanın tam olarak yaptığı iş.
  • ⇒ Çevresel koşullar (örneğin kaygan zemin, yetersiz aydınlatma, ses vb.)
  • ⇒ Göreve uygunluk (görevler, eğitimler, teçhizatlar, araçlar, malzemeler, KKD vb.)
  • ⇒ Yaralanmalar (bedensel olarak yaralanan kısımlar ve yaralanmaların boyutu ve doğası)
  • ⇒ Yaralanan kişiler için tedavi türü.
  • ⇒ Zarar gören ekipman, malzeme vb.

Edineceğiniz bu bilgiler, iş kazasının nedenlerinin belirlenmesinde büyük önem taşıdığı gibi iş kazası bildirimi sırasında da ihtiyaç duyulan bilgilerdir.

İŞ KAZASI SONRASI ARAŞTIRMA VE ÖNLEME ÇALIŞMALARI

Olay Akışının Belirlenmesi

Kaza hakkında topladığınız bilgilerden yola çıkarak kaza akışını doğru şekilde belirlemelisiniz. Bu sayede kazaya neden olan olaylar ve durumlar arasındaki bağlantıyı daha kolay değerlendirebilirsiniz.

Olay akışı üç farklı zaman diliminde değerlendirilebilir;

Örneğin;

İş kazasına neden olan faaliyet;
Çalışan yürüyor, koşuyor, eğiliyor, çömeliyor, tırmanıyor, makine kaldırıyor, temizlik yapıyor, vana çeviriyor, bir alet kullanıyor, tehlikeli maddeler kullanıyor muydu? Kazanın oluş şekli;
Çalışana bir nesne mi çarptı veya nesneler arasında sıkıştı mı? İşçi aynı seviyede veya yüksekten düştü mü? Çalışan tehlikeli buharları soludu veya tehlikeli bir kimyasala maruz mu kaldı? İş kazası anında çalışan ne yaptı;
Dizini tuttu mu? Topallamaya başladı mı? Kolunu tuttu mu? Bel ağrısı mı yaşadı? Kanayan yarayı eliyle mi kapattı ? Ayrıca diğer iş arkadaşlarının nasıl tepki verdiğini de önemlidir. Yardım ne zaman çağırıldı ? İlk yardım uygulandı mı ? İş durdurulup ekipmanlar kapatıldı mı ?

ANALİZ

Raporda, kazanın nedenlerinin derinlemesine bir analizi yer almalıdır. Sadece kaza hakkında bilgilerin ve kazanın akışının yer aldığı bir rapor iş kazalarını önlemek adına yeterli olmayacaktır.

Elde edilen bilgiler ve teknik inceleme sonucunda iş kazası kök neden analizi yapılmalıdır.

Bu analiz sırasında teknik bilgi edinmek için alanında uzmanlaşmış kişilere veya çalışma alanında daha tecrübeli şef, ustabaşı gibi görevlilere danışmak gerekebilir.

Kaza analizi şunları içerir:

  • ⇒ Birincil neden, kök neden. (örn, Kaymaya neden olan ve yere düşen zeminde döküntü)
  • ⇒ İkincil nedenler (örneğin, uygun çalışma ayakkabıları giymeyen veya görmeyi engelleyen bir yığın malzeme taşıyan çalışan)
  • ⇒ Diğer katkıda bulunan faktörler (örneğin çalışma alanında arızalı lambalar).

Öneriler ve Alınması Gereken Önlemler

İş kazası raporunun en önemli bölümü, kazanın olmaması için yapılması gerekenler veya “ne yapılsaydı bu kaza olmazdı?” sorusuna cevap veren bölümdür.

Kazanın kök nedeni doğru analiz edildiğinde alınması gereken önlemler kolaylıkla ortaya çıkacaktır.

İş kazasının tekrarlanmaması için yapılan öneriler acil olarak yapılacak düzeltici faaliyetler olabileceği gibi uzun vadeli düzeltici önlemler de olabilir.

Örneğin;

  • ⇒ Çalışanların yaptıkları işler ile ilgili iş güvenliği eğitimleri planlanması,
  • ⇒ Ekipmanlar için bakım planları,
  • ⇒ İş prosedürlerini yeniden değerlendirme,
  • ⇒ Yapılan tüm işler için bir risk değerlendirme yaparak çalışanları bu riskler hakkında bilgilendirmek,
  • ⇒ Yapılan işleri daha güvenli hale getiren mühendislik çözümleri veya idari değişiklikler.

İş kazası raporu ile tespit edilen önlemlerin etkinlik seviyesi, daha sonra meydana gelen iş kazaları incelenerek belirlenebilir. Sık sık aynı nedenlere bağlı olarak iş kazası yaşanıyorsa alınan önlemler gözden geçirilmelidir.

Ayrıca belirli dönemlerde iş kazası sıklık oranı ve iş kazası ağırlık oranı hesaplanarak dönemsel değişiklikler de izlenebilir.