Sağol Hukuk - Ankara Hukuk

SAĞLIK HİZMETLERİNDE TANITIM VE BİLGİLENDİRME FAALİYETLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK İNCELEMESİ

Reklam mevzuatı açısından sıkı düzenlemelere tabi tutulan, sağlık hizmetlerinde tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerine ilişkin temel ilke ve ölçütleri belirleyen, bu faaliyetleri denetlemek ve uygulanacak yaptırımları düzenlemek amacıyla hazırlanan Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım Ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik 29 Temmuz 2023 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanmış olup yürürlüğe girmiştir.

Yönetmeliğin içeriğinde genel anlamda sağlık alanında tanıtım ve bilgilendirmenin temel ilkelerinin belirtilmesinin yanı sıra hasta mahremiyetine saygı gösterilmesi ve hasta bilgilerinin gizli tutulması gerektiği; tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde görsel içeriklerin nasıl kullanılması gerektiği ve kullanım alanları; tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin nasıl denetleneceği, değerlendirileceği ve hangi kurulların bu işlemleri gerçekleştireceği; radyo ve televizyon kanallarında yapılan tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin nasıl denetleneceği ve hangi kurulların bu denetlemeyi yapacağı; yönetmelik hükümlerine aykırı davranışlara karşı uygulanacak idari para cezaları ve diğer yaptırımlar düzenlenmiştir.

Yönetmelik kapsamına getirilen başlıca düzenlemeler aşağıda kategorik olarak ele alınmıştır:

1-Sağlık hizmeti sunumunda hastalara yapılan tanıtım ve bilgilendirmelerde dikkat edilmesi gereken unsurlar:

Tanıtım ve bilgilendirmelerin genel ahlaka, tıbbi deontoloji ve meslek etiği kurallarına uygun şekilde yetkili sağlık meslek mensupları tarafından yapılabildiği belirtilmiştir.
- Kişilerin bilgi ve rızaları olmaksızın, kişisel telefonlarının aranması, mektup, kısa ileti, elektronik posta ve sosyal paylaşım araçları vasıtalarıyla ileti gönderilerek reklam ve tanıtım faaliyetlerinde bulunulması yasaklanmıştır.
- Sağlık tesislerinin hasta tedavi ettiği uzmanlık dallarından başka hastaları kabul ve tedavi ettiği intibaını uyandıracak şekilde halkı yanıltan, yanlış yönlendiren, kişi ve toplum sağlığını tehlikeye düşüren, talep ve haksız rekabet ortamı yaratan tanıtım ve bilgilendirme yapmaları yasaklanmıştır.
- Tanıtım ve bilgilendirmelerde; sağlık meslek mensubu tarafından yapılsa dahi, doğruluğu bilimsel ve klinik olarak kanıtlanmamış, yerleşik tıbbi metot haline gelmemiş, Sağlık Bakanlığınca tıbbi işlem olarak tanımlanıp düzenlenmemiş tıbbi ve tedavi yöntemleri hakkında açıklamalara yer verilemez, bu yöntemlerle hastalıkların tedavi edildiği veya tedaviye yardımcı olunduğuna dair ifadeler kullanılamaz.
- Tanıtım ve bilgilendirmeler, hastayı sağlık meslek mensubuna veya sağlık kuruluşuna doğrudan veya dolaylı biçimde yönlendirecek içerikte olamaz.
- Hastaların sağlık hizmetine yönelik teşekkür ilanında bulunduğuna dair izlenim oluşturacak faaliyetlerde bulunulamaz.
- Bilimsel terimler, araştırma sonuçları veya bilimsel yayınlardan yapılan alıntı ve istatistiki veriler gerçekte olduklarından farklı sonuçlar doğuracak biçimde sunulamaz.
- Tıbbi yardım hizmetleri, genel sağlık kontrolü (check-up), sağlık taraması, danışmanlık, bilgilendirme gibi sebeplerle aracı kuruluş, yayın ve iletişim kanalları vasıtasıyla belirli bir sağlık meslek mensubuna ve sağlık kuruluşuna yönlendirme yapılamaz.
- Sağlık hizmetine konu olan mal veya hizmetin diğerlerinden farklı ya da daha üstün olduğu algısı oluşturacak biçimde insanların güvenini kötüye kullanan ya da bilgi eksikliğini istismar eden tanıtım ve bilgilendirme yapılamaz.
- İnternet arama motorlarına sağlık tesisleri ve hekimler tarafından kayıt yaptırılabilir. Ancak kullanılacak anahtar kelimeler ve arama motorlarında çıkan sonuç sayfasında yer alan tüm bilgiler yönetmelikteki ilkelere aykırı olamaz.
- Sağlık hizmetleri; özendirme, çekiliş ve hediye gibi pazarlama amaçlı sunulamaz ve bu amaca yönelik reklam, tanıtım ve bilgilendirme yapılamaz.

Yönetmeliğin 5. maddesinin 2. fıkrası uyarınca sosyal paylaşım ve internet sitelerinde yapılan tanıtım ve bilgilendirmelerde ilgili yönetmelikte öngörülen ilkelere uyulmasının zorunlu olduğu, bu ilkelere aykırı olarak tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde bulunanlar ile paylaşanların aynı derecede sorumlu olacağı ifade edilmiştir. İlgili fıkra özellikle internet ve sosyal medya platformlarında yapılan tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde yapılan tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde uyulması gereken kuralların ve standartların önemini vurgulamaktadır.

İlgili yönetmeliğin 5. Maddesinin 3. Fıkrası uyarınca sağlık hizmetlerine yönelik olarak yürütülecek sosyal sorumluluk projeleri ve kampanyalar kapsamında yapılacak tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri öncesinde de Sağlık Bakanlığından izin alınması zorunluluğu getirilmiştir.

2-Sağlık hizmeti sunumunda hastaların rızasının alınmasına yönelik koşullar, sağlık hizmeti alınma aşamasında hastaların mahremiyetine saygı ve sağlık hizmeti sunumu sonrasında kullanılacak görsel içeriklerinin paylaşımında dikkat edilmesi gereken unsurlar:

Tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde hasta hakları ihlalleri ile bunlara bağlı olarak ortaya çıkan sorunların önlenmesi ve gerektiğinde hukuki korunma yollarının fiilen kullanılabilmesi için 23420 sayılı Hasta Hakları Yönetmeliği hükümlerine uyulması ve ilgili tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümlerine uygun şekilde yürütülmesi gerekmektedir. İlgili yönetmelik uyarınca, sağlık hizmeti sunanların sundukları sağlık hizmetleri ile ilgili yapacakları tanıtım ve bilgilendirmelerde tedavinin etkilerini kıyaslayıcı ve talep oluşturn nitelikte öncesi ve/veya sonrası görsellerin bulunması yasaktır. Görsel içeriklerin sunumu aşağıdaki ilke ve esaslara uyulması şartı ile kullanılabilir;

- Paylaşılacak görsel içeriklerde; genel ahlak kurallarına aykırı, kamu sağlığı ile esenliğine tehdit oluşturan, kişi hak ve hürriyetlerini zedeleyen, hastanın özel ya da sosyal yaşamını istismar edici, toplumu endişeye sevk edici veya yanıltıcı biçimde görüntü ve ifadelere yer verilemez.

- Hasta, paylaşılacak görsel içeriği önceden görme hakkına sahiptir. Görsel paylaşım izni, hastanın kendisinin, küçük veya mahcur ise veli veya vasisinin isteği üzerine herhangi bir usul ve şarta bağlanmaksızın her zaman geri çekilebilir. Hastanın geri çekme talebini sağlık tesisi veya ilgili sağlık meslek mensubu derhal işleme almak ve sonuçlandırmakla yükümlüdür.

- Görüntü paylaşım izni vermeyen hastalara, tanı ve tedavi uygulamalarında ve alınacak bedellerde herhangi bir değişiklik olmayacağı bilgi ve güvencesinin verilmesi zorunludur.

- Görsel içeriklerinin kullanılabilmesi için alınan izin karşılığında hastaya herhangi bir ödeme ya da indirim yapılamaz, hediye verilemez.

- Tanıtım ve bilgilendirmede kullanılacak video ve fotoğraflara ait ortamların, kullanılan tekniklerin gerçeğe aykırı olmaması, yanıltıcı makyaj olmaksızın görüntülenmesi zorunludur. Görsel içerikler üzerinde sonradan teknolojik değişiklik veya düzeltme uygulanamaz. Görsel içeriklerde işlem tarihi ve görselin görüntülendiği tarihin belirtilmesi zorunludur.

- Başka mecralarda yapılmış olsa dahi görsel içeriklere ilişkin yapılan hasta yorumları veya teşekkür ilanı anlamına gelecek ifadeler paylaşılamaz. Görsel içeriklere ait paylaşımların tamamen yoruma kapatılması zorunludur.

- Ameliyat veya tıbbi girişim esnasında ve ameliyathanede hasta görüntüsü paylaşılamaz.

- Genel ahlak kurallarına aykırılık teşkil edecek şekilde vücudun mahrem bölgelerine ait görsel içerikler paylaşılamaz.

- Görsel içerikli paylaşımlar, sağlık tesisi veya ilgili sağlık meslek mensubunun kendisi tarafından yapılmak zorundadır. Bu paylaşımların başkaları tarafından yapılmış olması ilgili sağlık tesisi veya sağlık meslek mensubunun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

- Paylaşılan görsel içerikler; yazılı, görsel basın, sosyal medya platformları, internet siteleri gibi mecralarda sponsorlu olarak ya da ücret verilerek yayınlatılamaz.

- Sağlık meslek mensubu veya sağlık kuruluşunun, diğer sağlık meslek mensuplarından veya sağlık kuruluşlarından daha üstün veya daha iyi olduğu izlenimini vermeye yönelik olarak bölge, mekân, tıbbi cihaz, donanım, araç, gereç veya personel yahut benzeri herhangi bir unsur ile ilgili görsel paylaşılamaz.

3-Sağlık Hizmeti Sunanların Tanıtım Ve Bilgilendirme Faaliyetlerinin Denetimi Ve Değerlendirilmesi

Yönetmelik ile artık illerde, tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin bu yönetmelik hükümlerine ve ilgili diğer mevzuata uygunluğunu değerlendirmek üzere valilik onayı ile "Sağlıkta Bilgilendirme Tanıtım Faaliyetleri İl Değerlendirme Komisyonu" kurulacaktır. Komisyon, yönetmelik uyarınca aykırılığı tespit edilen tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerini, sevk edildiği tarihten itibaren en geç otuz gün içerisinde değerlendirecek ve karara bağlayacaktır.

Komisyon, mevzuat hükümlerine aykırı tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerini Reklam Kuruluna göndermek üzere Ticaret Bakanlığı'na veya Ticaret İl Müdürlükleri'ne gerekli bildirimleri yapacaktır.

4-Radyo ve televizyon kanallarında sağlık alanında yapılan tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin denetimi

Yönetmelik ile birlikte kablo, uydu, karasal ve benzeri iletim ortamlarından yayın yapan radyo ve televizyon kanallarında yapılan tanıtım ve bilgilendirme programlarına katılan, konuşma ve açıklama yapan sağlık meslek mensupları, programdan önce "bilgilendirmelerimde kendi uzmanlık/mesleki alanım sınırları içinde kalacağıma" ifadesinin de yer aldığı yönetmeliğin ekinde yer alan taahhütnameyi imzalamakla yükümlü tutulmuştur.

5-Tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerine yönelik yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara aykırı durumlarda uygulanacak yaptırımlar: